Tổng hợp kiến thức chăm sóc bà bầu 

Trong suốt quá trình mang thai, mẹ cần phải có kế hoạch dưỡng thai một cách chi tiết và toàn diện để thai phụ và thai nhi luôn phát triển khỏe mạnh. Dưới đây là tổng hợp kiến thức chăm sóc bà bầu quan trọng mà bạn nên tham khảo. Cùng bác sĩ Đinh Bích Thủy tìm hiểu cụ thể hơn trong bài chia sẻ này nhé.

Chăm sóc bà bầu 3 tháng đầu thai kỳ

Những thay đổi ở cơ thể mẹ bầu trong 3 tháng đầu

Chăm sóc bà bầu 3 tháng
Thai phụ 3 tháng đầu có những biến đổi như thế nào?

Ở khoảng thời gian này, kích thước thai nhi thay đổi tương đối chậm, mỗi ngày chỉ tăng khoảng 1g. Vì vậy, bụng bầu của mẹ sẽ chưa có biến chuyển gì lớn. Thay vào đó, hàm lượng hormone estrogenprogesterone bắt đầu tăng lên dẫn đến nhiều điều khác lạ ở cơ thể người phụ nữ, cụ thể như sau:

  • Tuyến vú phát triển mạnh mẽ hơn, bầu ngực do vậy cũng lớn hơn, thỉnh thoảng có cảm giác hơi nhói đau.
  • Vùng da xung quanh bầu vú trở nên sậm đi.
  • Nhạy cảm với mùi thức ăn và một số mùi hương lạ trong môi trường xung quanh.
  • Buồn nôn, nhất là vào buổi sáng.
  • Cơ thể thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt, nhức đầu, dễ cáu gắt.
  • Khẩu vị ăn uống đột nhiên thay đổi, thích ăn những món mà trước kia không hay ăn.

Thông qua quan sát những biến đổi ở cơ thể phụ nữ mang thai 3 tháng đầu, việc lên kế hoạch dinh dưỡng, nghỉ ngơi, khám thai định kỳ, … cũng dễ dàng hơn. Thai nhi vì thế có thể phát triển khỏe mạnh trong bụng mẹ.

Chế độ dinh dưỡng cho thai phụ mang thai 3 tháng đầu

Đây là khoảng thời gian thích hợp để bổ sung những dưỡng chất cơ bản nhất, tạo tiền đề cho 2 kỳ tam cá nguyệt quan trọng sắp tới. Do đó, những hợp chất mà mẹ bầu nên dung nạp trong 3 tháng đầu là:

  • Protein: Với chức năng ngăn ngừa triệu chứng liên quan đến hệ thần kinh, protein là chất dinh dưỡng thiết yếu cho thai phụ thời kỳ đầu. Theo đó, tỷ lệ protein sẽ chiếm khoảng 10 – 35% hàm lượng calo trong mỗi bữa ăn.
  • Canxi: Dưỡng chất có lợi cho sự phát triển của hệ xương và răng này cần được bổ sung trước 1 – 2 tuần.
  • Sắt: Sắt là hợp chất không thể thiếu trong quá trình sản sinh các tế bào máu. Giống như canxi, mẹ bầu tốt nhất nên bổ sung sắt khi có ý định mang thai để hạn chế tối đa tình trạng thiếu máu sau này.
  • Axit folic: Nếu ở 3 tháng đầu, phụ nữ mang thai không được cung cấp đủ axit folic thì tỷ lệ thai nhi bị khuyết tật ống thần kinh là rất cao.

Dựa theo những điều nêu trên, các loại thực phẩm mà bà bầu nên ăn thường xuyên vào tam cá nguyệt thứ nhất là:

  • Thực phẩm tăng cường protein: Trứng, hải sản, bắp ngọt, sữa và các chế phẩm từ sữa, …
  • Phô mai, cá mòi, cải xoăn, đậu phụ, rau lá màu xanh sẫm, …: Đây là những thực phẩm giúp cải thiện hàm lượng canxi hiệu quả. Ngoài ra, mẹ cũng có thể bổ sung dưỡng chất này dưới dạng viên uống canxi được bác sĩ kê đơn.
  • Thịt bò, lựu, hạt bí ngô, củ cải đường, cà chua, rau bina, …: Trong thành phần dinh dưỡng của nhóm thực phẩm này, sắt chiếm hàm lượng rất dồi dào.
  • Các loại đậu, măng tây, bông cải xanh, bơ, trái cây họ cam quýt, …: Chúng đều là nguồn cung cấp axit folic phong phú cho bà bầu và thai nhi.

Chú ý khám thai định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ

Hai mốc thời gian quan trọng nhất ở giai đoạn này là khám khi vừa phát hiện mang thai và khám vào khoảng tuần thứ 11 hoặc 12. Theo đó, lần đầu tiên, ngoại trừ việc khám để chẩn đoán chính xác liệu mình có mang thai hay không thì mẹ cũng biết được bào thai trong bụng là đơn thai, song thai hay đa thai. Hơn nữa, nếu xảy ra tình trạng mang thai ngoài tử cung, bác sĩ cũng sẽ kịp thời thông báo để đưa ra biện pháp điều trị. Lần khám thứ 2 tương đối quan trọng. Đây là lúc xác định nhịp tim của thai nhi và xem xét tỷ lệ dị tật bẩm sinh có thể xảy ra.

Khám thai khi bầu 3 tháng
Mẹ nên tiến hành đi khám khi phát hiện một số dấu hiệu mang thai

Tuy nhiên, tuyệt đối không được lạm dụng việc khám thai trong giai đoạn này. Thai nhi khi đó chưa thực sự phát triển ổn định. Những tác động từ bên ngoài, nhất là có sự can thiệp của trang thiết bị y tế trực tiếp lên bụng mẹ sẽ làm tăng nguy cơ sảy thai.

Một số điều cần lưu ý đối với bà bầu 3 tháng đầu thai kỳ

Bên cạnh xây dựng chế độ ăn uống khoa học, phụ nữ mang thai từ tuần 3 đến tuần 12 cũng cần lưu ý những điều sau:

  • Hạn chế mặc trang phục bó sát: Mặc dù lúc này, bụng bầu chưa to lên nhưng tốt nhất mẹ nên ưu tiên mặc những quần áo, đầm rộng rãi để mang lại sự thoải mái cho cơ thể. Ngoài ra, không nên mang giày cao gót, tránh trường hợp bị ngã dẫn đến sảy thai.
  • Tập thể dục đều đặn: Điều này sẽ xua tan đi cảm giác mệt mỏi, đau nhức cơ thể ở bà bầu mang thai 3 tháng. Hơn nữa, tinh thần của mẹ cũng thư giãn hơn, hạn chế căng thẳng và cáu gắt.
  • Đi ngủ sớm: Để có những bước đầu trọn vẹn cho thai kỳ khỏe mạnh, mẹ nên không nên thức khuya nhằm ngăn ngừa tình trạng suy nhược cơ thể, thiếu máu lên não, nhức đầu và mệt mỏi.
  • Lựa chọn tư thế quan hệ tình dục thích hợp: Phụ nữ khi mang thai vẫn có thể quan hệ. Tuy nhiên, nếu muốn đảm bảo an toàn cho thai nhi trong bụng, nên chú ý nhiều hơn đến các tư thế trong lúc “yêu”. Ở thời gian này, kích thước bụng chưa lớn nên mẹ có thể quan hệ theo kiểu nằm ngửa truyền thống. Tư thế được khuyến khích nhất là úp thìa.

Chăm sóc bà bầu 3 tháng giữa thai kỳ

Thay đổi cơ thể của mẹ bầu 3 tháng giữa

Trong thời kỳ tam cá nguyệt thứ 2, hàm lượng các hormone như estrogen, progesterone, relaxin, oxytocin, HCG, … càng có sự gia tăng mạnh mẽ hơn. Bên cạnh đó, một số thay đổi của thai nhi cũng ảnh hưởng đến cơ thể mẹ. Theo đó, bà bầu mang thai 3 tháng giữa thường gặp phải những tình trạng như sau:

  • Vùng bụng dưới co thắt, đau lưng dữ dội: Hiện tượng này là do thai nhi phát triển, dây chằng, tử cung dần giãn ra.
  • Đi tiểu thường xuyên: Kích thước thai nhi tăng lên một cách nhanh chóng ở giai đoạn 3 tháng giữa. Do vậy, bàng quang chịu một áp lực lớn, khả năng chứa nước tiểu giảm xuống. Đây chính là nguyên nhân khiến mẹ bầu hay phải đi tiểu nhiều, nhất là vào ban đêm.
  • Tăng cân: Điều này một phần là bởi vì sự tăng trưởng về cân nặng của thai nhi. Ngoài ra, để cung cấp đủ dưỡng chất cho cả mẹ và bé, người phụ nữ phải ăn một khẩu phần gần như gấp đôi bình thường. Vì thế, tăng cần là biểu hiện tất yếu.
  • Các vấn đề về hệ tiêu hóa: Nội tiết tố trong cơ thể biến đổi, đặc biệt là hormone, progesterone và HCG tăng lên, tác động trực tiếp đến các cơ quan tiêu hóa. Những loại hormone này làm sản sinh axit trong dạ dày, đồng thời ảnh hưởng đến thành ruột khiến cho thức ăn tiêu hóa khó khăn hơn. Mẹ bầu vì vậy thường gặp phải các vấn đề như ợ nóng, đầy hơi, táo bón, …
  • Da xấu đi: Sự gia tăng của hormone androgen là nguyên nhân kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh mẽ, gây ra mụn trứng cá. Hơn nữa, sắc tố melanin sản sinh nhiều hơn khiến da mẹ bị sạm nám rõ rệt.
  • Tâm trạng bất ổn định, dễ cáu gắt: Lý do chủ yếu của tình trạng này là những biến đổi của hormone.

Chế độ ăn uống cho thai phụ có thai 3 tháng giữa

Khoảng thời gian 3 tháng giữa là lúc thai nhi phát triển hệ khung xương, những bộ phận trên khuôn mặt, tứ chi, bộ phận sinh dục và đặc biệt là não bộ. Bởi vậy, chế độ dinh dưỡng cho phụ nữ trong giai đoạn thai kỳ này là rất quan trọng.

Dinh dưỡng cho bà bầu 3 tháng giữa
Chế độ dinh dưỡng cho mẹ bầu 3 tháng giữa đóng vai trò rất quan trọng

Trung bình mỗi mẹ bầu cần khoảng 2200kcal/ ngày. Đến tam cá nguyệt thứ 2, hàm lượng này tăng lên thêm 360 kcal/ngày do nhu cầu phát triển của thai nhi ngày càng mạnh mẽ. Canxi và vitamin D là dưỡng chất cần thiết cho bà bầu lúc này, hỗ trợ xây dựng khung xương chắc khỏe cho bé. Ngoài ra, những hợp chất thiết yếu cho sự tăng trưởng của não bộ như DHA, AHA, … cũng phải được bổ sung đầy đủ.

Theo đó, một số thực phẩm mà phụ nữ 3 tháng giữa thai kỳ nên ăn nhiều là:

  • Trứng gà: Đây là nguồn cung cấp lượng vitamin D tự nhiên dồi dào cho mẹ. Đặc biệt, thành phần cholin chứa trong lòng đỏ trứng gà rất có lợi cho bộ não của bé.
  • Cá hồi: Trong cá hồi có chứa một lượng lớn omega 3, dưỡng chất đóng vai trò quan trọng đối với não bộ của thai nhi.
  • Các loại hạt, nhất là hạt óc chó: Tương tự như cá hồi, những loại hạt như hạnh nhân, hạt dẻ, hạt óc chó, … đem đến hàm lượng omega 3 phong phú cho não hoạt động và phát triển tối ưu, từ đó tăng cường trí thông minh cho bé sau này.
  • Sữa và sữa chua: Không chỉ cung cấp vitamin D, sữa và sữa chua còn là thực phẩm rất giàu canxi, giúp khung xương của thai nhi luôn chắc khỏe.

Một số điều cần lưu ý đối với mẹ bầu 3 tháng giữa

Khám thai định kỳ và tiêm phòng vắc xin đầy đủ

Mục đích của việc khám thai ở 3 tháng giữa thai kỳ không chỉ là quan sát sự thay đổi của thai nhi, đảm bảo bé vẫn phát triển khỏe mạnh mà còn hỗ trợ chẩn đoán những rối loạn bẩm sinh, nhất là rối loạn nhiễm sắc thể. Ngoài ra, những tình trạng như nhau tiền đạo, đa ối, tiền sản giật, … cũng có thể được phát hiện và kịp thời xử lý.

Bên cạnh đó, bà bầu nên tiến hành tiêm phòng vắc xin cho mình và cả thai nhi. Một số mũi tiêm như uốn ván, bạch hầu, cảm cúm, viêm gan B, … nếu chưa được tiêm ở 3 tháng đầu thì phải được bổ sung trong thời gian này. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để tránh các tình huống không mong muốn xảy ra.

Trò chuyện với thai nhi và xây dựng chế độ thai giáo khoa học

Như đề cập ở trên, đây là lúc não bộ của bé phát triển mạnh mẽ nhất. Không chỉ vậy, bé cũng đã nhận biết được những âm thanh từ bên ngoài. Do vậy, mẹ cần lên kế hoạch thai giáo hợp lý để kích thích trí não, óc sáng tạo và tưởng tượng của thai nhi từ những bước đầu. Điều này được thực hiện nhờ vào 2 tác động chính, một là tác động đến 5 giác quan của mẹ, hai là tập trung vào suy nghĩ, cảm xúc của bà bầu. Theo đó, bạn có thể đọc sách, cho bé nghe nhạc hoặc nghe chuyện kể.

 Thường xuyên trò chuyện với thai nhi cũng là một phương pháp thai giáo hiệu quả. Khi bố mẹ nói chuyện với bé, không chỉ kích thích trí não, giác quan của con hoạt động tích cực mà còn giúp thai nhi cảm nhận được tình cảm yêu thương từ gia đình.

Nói chuyện với thai nhi
Bố mẹ nên trò chuyện nhiều với thai nhi nhằm hỗ trợ bé phát triển tốt hơn

 

Quan tâm đến ngoại hình

Do sự tăng lên đáng kể của các nội tiết tố, những thay đổi trên cơ thể dần rõ rệt hơn vào 3 tháng giữa. Đây cũng là lúc bà bầu cảm thấy tự ti nhất về ngoại hình của mình. Da mặt trở nên bóng nhờn, mụn và các vết nám, sạm xuất hiện nhiều hơn. Tóc rụng đi trông thấy và khô xơ hơn trước. Quầng mắt thâm đen do căng thẳng, mệt mỏi, thiếu ngủ.

 Ngoài ra, kích thước thai nhi thay đổi khiến da bụng căng ra, các vết rạn da hình thành. Cân nặng tăng lên, mẹ không còn giữ được vóc dáng thon thả như khi chưa có thai. Tất cả những tình trạng đó là nguyên nhân khiến phụ nữ mang thai luôn ngại đến những chỗ đông thường, hay bị stress khi ngắm nhìn trước gương.

Những thay đổi của bà bầu 3 tháng giữa
Những thay đổi của cơ thể trong 3 tháng giữa khiến mẹ bầu cảm thấy tự ti về bản thân

 

Để khắc phục vấn đề này, mẹ nên xây dựng quy trình dưỡng da tỉ mỉ, chu đáo. Theo đó, cần phải lựa chọn các sản phẩm vừa hiệu quả vừa lành tính, chiết xuất hoàn toàn từ thiên nhiên, không hề có bất kỳ thành phần hóa học nào. Bà bầu cũng có thể dùng yến sào, bổ sung nhiều rau củ quả, vitamin tổng hợp nhằm cải thiện làn da và vóc dáng.

Dành thời gian thư giãn, tập các bài tập cho bà bầu

Đây là một biện pháp hữu ích giúp phụ nữ mang thai không còn căng thẳng, mệt mỏi nữa. Bạn có thể vừa nghe nhạc, vừa tập yoga hoặc ngồi thiền để tinh thần thoải mái hơn, giảm bớt lo lắng, hồi hộp. Thông qua các bài tập vận động, tình trạng tiểu đường, mỡ thừa tích tụ cũng được hạn chế. Hơn nữa, một số bài tập còn tác động đến cả thai nhi, tạo điều kiện cho bé phát triển khỏe mạnh.

Chăm sóc bà bầu 3 tháng cuối thai kỳ

Thay đổi cơ thể của mẹ bầu 3 tháng cuối

Một số biển chuyển của cơ thể người phụ nữ trong tam cá nguyệt thứ 3 là:

  • Bụng bầu to hơn nhiều: Cân nặng của thai nhi tăng đột ngột vào những tuần ở tháng thứ 7 và thứ 8. Điều này dẫn tới bụng bầu lớn hơn rất nhiều so với trước. Mẹ cũng gặp phải những khó khăn khi di chuyển, đứng lên ngồi xuống hoặc vận động. Khi gần đến ngày sinh, bụng của mẹ thường có xu hướng tụt xuống dưới thấp.
  • Rạn da và thâm da: Cũng bởi vì kích thước bụng thay đổi, các vết rạn da xuất hiện ngày càng nhiều hơn, nhất là ở vùng bụng, hông đùi, ngực. Ngoài ra, do việc tăng bài tiết hormone estrogen và progesterone, cổ, nách, đầu ti, bẹn và cả da mặt trở nên thâm sạm rõ rệt.
  • Tay chân phù nề: Lượng hormone gia tăng là nguồn gốc của hiện tượng giữ muối ở thận, làm cho tay chân bị sưng phù lên. Một số trường hợp nghiêm trọng có thể gây ra nhiễm độc ở thai nhi và tiền sản giật.
  • Đau lưng và bụng dưới thường xuyên: Thai nhi phát triển khiến da bụng căng lên, dây chằng và tử cung giãn da. Các đốt sống ở vùng thắt lưng chịu một áp lực lớn. Chính vì vậy, mẹ bầu sẽ cảm thấy đau lưng vô cùng, vùng bụng dưới hay bị co thắt khó chịu.

Chế độ ăn uống cho thai phụ có thai 3 tháng cuối

Tam cá nguyệt thứ 3 là thời kỳ thai nhi phát triển toàn diện và mẹ bầu cần chuẩn bị sẵn sàng cho lần “vượt cạn” sắp tới. Do vậy, phụ nữ có thai trong giai đoạn này cần bổ sung những dưỡng chất sau đây:

  • Protein: Như đề cập bên trên, đây là hợp chất cần cho hoạt động của hệ thần kinh ở thai nhi. Không chỉ vậy, chất dinh dưỡng này còn đóng vai trò quan trọng đối với những cơ quan khác của cơ thể mẹ và bé. Ở 3 tháng cuối, mẹ cần cung cấp đủ cả đạm động vật và đạm thực vật đều. Những thực phẩm chứa nhiều protein bao gồm thịt, cá, trứng, sữa, các loại hạt bí, hướng dương, …
  • Chất béo: Chất béo bên cạnh hỗ trợ chức năng của não bộ thì còn có khả năng tăng cường hấp thụ vitamin. Tuy nhiên, bà bầu chỉ nên sử dụng những loại thực phẩm có chứa chất béo lành mạnh chẳng hạn như dầu ô liu, bơ, đậu phộng, …
  • Chất xơ: Đến khoảng tháng 8 khi mang thai, mẹ có thể gặp vấn đề nghiêm trọng với hệ tiêu hóa, nhất là tình trạng táo bón. Bởi vậy, bổ sung chất xơ là điều cần thiết. Theo đó, bà bầu nên ăn nhiều rau xanh, trái cây hoặc uống các loại nước ép hoa quả.
  • Vitamin và khoáng chất: Thực chất, những loại vitamin như A, D, C, nhóm B, … và khoáng chất bao gồm sắt, kẽm, canxi, magie, kali, … là dưỡng chất mà người phụ nữ phải bổ sung xuyên suốt thai kỳ của mình. Tuy nhiên, nhu cầu các chất dinh dưỡng này của bà bầu 3 tháng cuối tăng cao hơn. Mẹ có thể bổ sung những chất này qua hoa quả, rau lá xanh, đậu phụ, …

Một số điều cần lưu ý đối với mẹ bầu 3 tháng cuối

Chú ý đến tư thế nằm ngủ

Mẹ bầu 3 tháng cuối nên hạn chế nằm ngửa để tránh thai nhi đè lên tử cung, bàng quang và các cơ quan tiêu hóa khác. Một số trường hợp đè nén nghiêm trọng khiến cho tử cung bị tác động mạn có thể dẫn đến sinh non, sinh sớm. Thay vào đó, bà bầu nên nằm nghiêng sang bên trái, kê cao phần đầu, cổ và một nửa lưng trên để thấy dễ chịu hơn khi ngủ.

Tư thế ngủ đúng cho bà bầu
Tư thế ngủ khiến phụ nữ mang thai thoải mái và ngủ sâu hơn

 

Không nên mang vác vật nặng

Thai nhi ngày càng lớn nên việc di chuyển của mẹ bầu trở nên khó khăn hơn rất nhiều lần. Vì thế, mẹ tuyệt đối không được xách, mang những đồ vật nặng nề, cồng kềnh. Điều này dễ khiến bà bầu ngã hoặc trẹo người sang một bên. Tử cung do đó sẽ bị ảnh hưởng, tăng nguy cơ sinh non ở bé.

Cắt tóc gọn gàng, vệ sinh sạch sẽ chân tay

Tóc, móng tay, móng chân quá dài, không được vệ sinh sạch sẽ khiến mẹ cảm thấy khó chịu, vướng víu, đặc biệt là ở những tháng cuối thời kỳ mang thai, khi mà việc di chuyển đã rất khó khăn. Đây là lý do tại sao bà bầu phải làm sạch chân tay, cắt ngắn tóc và móng. Hơn nữa, điều này còn giúp mẹ giữ vệ sinh, hạn chế mắc phải những bệnh lý do vi khuẩn gây ra.

Mặc những chiếc đầm bầu mềm, thoải mái

Ba tháng cuối khi mang thai là lúc cơ thể trông nặng nề và mệt mỏi nhất. Tâm trạng người phụ nữ vì thế cũng rất căng thẳng, dễ bực tức, cáu gắt. Việc lựa chọn những mẫu đầm bầu rộng, sử dụng chất liệu mềm mại, thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt sẽ giúp mẹ khắc phục những tình trạng trên. Hơn nữa, khoảng cuối tháng 8 trở đi, bà bầu có thể sẽ sinh vào bất cứ lúc nào.  Khi đó, mặc đầm bầu thoải mái phần nào tạo điều kiện để xử lý thuận tiện hơn các trường hợp cấp bách xảy ra.

 Trên đây là tổng hợp những kiến thức chăm sóc bà bầu rất chi tiết và hữu ích. Theo đó, trong từng giai đoạn thai kỳ, mẹ luôn có những thay đổi khác nhau và cần xây dựng chế độ nghỉ ngơi, sinh hoạt và ăn uống lành mạnh. Bên cạnh đó, nhằm đảm bảo an toàn và hỗ trợ cho thai nhi phát triển ổn định trong bụng mẹ và kể cả sau khi chào đời, bạn nên lưu ý nhiều vấn đề khác.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

0856.333.999