TẮC TIA SỮA VÀ BIỆN PHÁP CHỮA TRỊ

Tắc tia sữa nếu không chữa trị kịp thời sẽ gây đau đớn, khó chịu, viêm tuyến sữa, thậm chí là nguy cơ áp-xe vú ở đồng thời làm gián đoạn quá trình bú mẹ của bé. Có biện pháp nào khắc phục nhanh vấn đề này?

Rất nhiều mẹ sinh con đầu lòng gặp tình trạng tắc tia sữa (Ảnh minh họa)

Tắc tia sữa là tình trạng không hiếm gặp ở sản phụ sau sinh, nhất là những bà mẹ sinh con đầu lòng lại thêm chưa có kinh nghiệm chăm sóc bà bầu sau khi sinh. Nếu không khắc phục sớm sẽ dẫn đến hậu quả khó lường nhẹ thì sưng tấy cục, đau đớn, khó chịu, nặng hơn thì viêm tuyến sữa, thậm chí có nguy cơ dẫn đến áp-xe vú.

BIỂU HIỆN CỦA CHỨNG TẮC TIA SỮA

Biểu hiện của bệnh là hai bầu vú cương cứng, rất đau, nóng, nhiều trường hợp còn bị sốt vừa hoặc sốt cao. Bệnh thường gây ra những khó chịu và đau đớn khiến sản phụ hoang mang, lo lắng, thậm chí muốn từ bỏ việc cho con bú. Việc tìm hiểu nguyên nhân gây tắc tia sữa là điều cần thiết để các chị em có thể phòng tránh được nguy cơ mất sữa do tắc tia sữa.

NGUYÊN NHÂN GÂY RA TẮC TIA SỮA

Sữa được tạo ra ở nang sữa theo các ống dẫn đổ về xoang chứa sữa ở phía sau quầng vú, dưới tác dụng kích thích của động tác bú mút của trẻ, sữa sẽ chảy ra ngoài. Trên dòng chảy vì một lí do nào đó mà lòng ống dẫn bị hẹp bít lại (chèn ép từ ngoài vào hay bít tắc trong lòng ống), sữa sẽ không thể thoát ra ngoài được. Tại chỗ tắc sẽ dần tạo thành hòn cục do hiện tượng sữa đông kết. Trong lúc đó, sữa vẫn tiếp tục được tạo ra, làm cho các ống dẫn trước chỗ tắc ngày càng bị căng giãn. Hiện tượng này gây chèn ép các ống dẫn sữa khác, tạo ra một vòng xoắn bệnh lí, làm tình trạng tắc sữa ngày càng nặng thêm.

Bạn cứ hình dung ống dẫn sữa như những ống cao su thiên nhiên. Tạo hóa khi sinh ra tuyến sữa muốn cho gọn nên đã cho chúng có cấu trúc ngoằn ngoèo để tăng dung tích chứa. Nếu chẳng may có một chỗ bị gập lại giống như bạn lấy tay gập ống cao su thì đương nhiên nước ngừng chảy. Nói vậy sẽ có bạn thắc mắc “chả lẽ tất cả cùng tắc?”. Không phải thế, lúc mới tắc bạn nặn sữa vẫn còn, em bé bú được chút chút. Sau ống dẫn bị tắc căng phồng lên, chèn ép toàn bộ đường đi các ống dẫn khác, thế là hai bầu vú tắc ứ sữa.

Ngoài ra còn có một số nguyên nhân sau đây gây tắc tia sữa sau khi sinh ở nhiều bà mẹ như: Không day đều bầu sữa để thông tia sữa ngay sau khi sinh; Không vắt bỏ sữa thừa khi trẻ bú không hết gây ứ đọng sữa; Mẹ bị cảm lạnh nên sữa khó lưu thông; Sau khi cho trẻ bú không vệ sinh lau rửa đầu vú sạch…

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG TẮC TIA SỮA

Các mẹ có thể đến bệnh viện nhờ y tá xoa bóp hoặc dùng máy hút sữa tự động để thông tắc. Tuy nhiên, với những người không có điều kiện thuận lợi đến bệnh viện, các trạm y tế hoặc sợ cái cảm giác đau “tái tê” khi hút sữa bằng máy thì hãy thử các bài thuốc chữa tắc sữa lưu truyền trong dân gian cũng hiệu nghiệm cực kỳ đấy.

 

Massage ngực là cách dễ dàng nhất giúp phòng chống và chữa tắc tia sữa (Ảnh  minh họa)

1. Massage ngực chống vón cục

Massage bằng tay để bầu ngực người mẹ mềm ra, túi sữa vón cục bên trong cũng tan đi, “mở đường” cho sữa mới chảy ra. Dùng 1 bàn tay đè ép bầu vú lên thành ngực hoặc dùng 2 bàn tay ép vào nhau, vừa ép vừa massage sẽ làm tan các vị trí sữa mới đông kết. Các mẹ massage từ từ theo vòng tròn tăng dần khoảng 20 – 30 lần, rồi làm ngược lại, thực hiện nhiều lần như trên. Động tác massage có thể áp dụng ở cả giai đoạn sớm cũng như khi hiện tượng tắc tia sữa đã rõ ràng. Một điều đáng lưu ý khi thực hiện động tác này, các bà mẹ phải nhẹ nhàng và kiên nhẫn sẽ giúp đỡ đau và hiệu quả hơn.

Đi kèm massage là chườm nóng, với mục đính chính là để cho bầu ngực mềm hơn, bổ trợ cho những động tác massage giúp lưu thông các tia sữa nhanh hơn.

Lời khuyên: Vì thế khi vừa sinh con xong hoặc gần những ngày sắp lên bàn đẻ, các mẹ mỗi ngày nên thực hiện động tác massage 100-200 lần để phòng ngừa tắc tia sữa nhé. Và sinh con xong, nên cho bé tiếp xúc với “ti” mẹ càng sớm càng tốt.

2. Dụng cụ hút sữa

Dùng áp lực âm để hút nên thường chỉ sử dụng trong giai đoạn sớm khi sữa mới vón kết và với vị trí tắc nằm gần núm vú. Đối với vị trí tắc ở sâu hoặc ở nang sữa thì rất khó bởi vì nếu để áp lực nhỏ thì không thể làm tan sữa đông kết, còn nếu để áp lực lớn thì sẽ làm tổn thương nặng thêm do mạch máu, ống dẫn bị căng giãn; nhất là khi hiện tượng tắc sữa có yếu tố nhiễm khuẩn. Ở giai đoạn muộn khi sự vón kết sữa đã hình thành những cục, mảng lớn thì dùng dụng cụ hút sữa gần như không có tác dụng. Vậy nên chỉ nên sử dụng dụng cụ hút sữa khi mới xuất hiện nhưng dấu hiệu sớm của bệnh.

Dụng cụ hút sữa chỉ áp dụng khi vừa chớm dấu hiệu tắc tia sữa (Ảnh minh họa)

3. Mẹo trị tắc tia sữa theo dân gian

Thuốc uống

  • Lá mít: Lấy khoảng 30g lá mít non, 50g lá chè tươi nấu thành nước uống hàng ngày thay nước chè. Hoặc hơ lá mít nóng rồi đặt lên vùng nào cứng nhất. Sau đó, dùng tay xoa bóp, ấn mạnh từ trên xuống dưới. Khi thấy sữa chảy ra cho bé bú liền, làm liên tục ở những ngày sau là sữa thông hoàn toàn.
  • Lá bồ công anh: Giã nát lá bồ công anh, lá gấc (mỗi thứ một nắm) với một chút rượu, đắp lên rồi băng  lại.
  • Quả mướp tươi: 250-300g, gọt vỏ, nấu sôi với 10g muối ăn trong 1 lít nước, uống hàng ngày cho tới khi sữa về.
  • Hạt cây rau mùi lấy 6g, đun sôi cùng với 100ml nước trong khoảng 15, chia làm 2 lần, uống trong ngày.
  • Nước lá đinh lăng: lấy một nắm rửa sạch, sao vàng lên, hạ thổ rồi đun nước uống, sẽ có tác dụng nhanh chóng. Nước này ngon, rất dễ uống, ngoài ra còn làm cho sữa thơm, hấp dẫn em bé nữa.

Lá mít non nấu nước uống hoặc hơ nóng đắp lên ngực sẽ giúp giải quyết tình trạng tắc tia sữa sau sinh (Ảnh minh họa)

  • Nấu canh hoặc cháo từ nước thông thảo:lấy một nắm láthông thảo cho vào nổi đun. Vì thông thảo rất nhẹ nên khi cho vào nồi các mẹ nhớ dùng vật gì đó chặn cho nó chìm xuống. Sau đó đun khoảng 20 phút thì vớt bỏ đi, lấy nước nấu canh hoặc cháo ăn bình thường nhé.
  • Dùng xơ của quả mướp chín già đã được chế biến khô. Dùng quả già khô cứng, đập nhẹ cho rụng lớp vỏ ngoài, lắc cho rơi hết hạt, rồi phơi nắng cho khô, có thể cắt nhỏ thành từng đoạn. Xơ mướp vị ngọt, tính bình, vào ba kinh: phế, vị, can; có tác dụng thông kinh hoạt lạc, thanh nhiệt giải độc, lương huyết, chỉ thống, chữa đau nhức mình mẩy, gân xương vùng ngực và sườn, làm thông tuyến sữa.Liều dùng 5-10 g, sắc uống hằng ngày.

Thuốc đắp

  • Xôi nếp: Lấy xôi nếp khi vẫn còn nóng, bọc vào khăn vải mềm rồi từ từ, xoa, chườm theo nguyên tắc từ ngoài vào trong cho đến khi xôi nguội.
  • Đu đủ non nướng qua trên bếp cho nóng, sau đó cắt lát mỏng rồi đắp lên hai bên bầu  ngực cũng giúp trị tắc tia sữa.
  • Hành tím cắt lát mỏng chừng 1,5mm, đặt lên bầu ngực (trừ đầu ti), phủ khăn giấy mềm sau đó băng lại, làm ngày hai lần, kết hợp với xoa bóp ngực. Sau khoảng 4 ngày, tình trạng này sẽ chấm dứt.
  • Lấy lá diếp cá đinh lăng: mỗi thứ một nắm. Sau khi rửa sạch, cho cả 2 loại này vào giã nhuyễn rồi đắp lên bầu ngực, băng lại. (Có thể thay những lá này bằng lá tía tô và rau dừa nước cũng có hiệu quả tương tự)
  • Lá bắp cải: tách lấy từng lá, rửa sạch đi để ráo nước, có thể cắt bỏ bớt phần lá mềm đi, chỉ để lại phần cọng cứng thôi. Sau đó hơ qua lửa cho thật nóng (càng nóng càng tốt), đắp lên chỗ bị tắc sữa một lớp khăn, nếu sợ nóng quá thì để vài ba lớp cũng được. Sau đó đặt cọng cứng bắp cải đã hơ nóng lên chỗ bị tắc sữa dùng tay day thật mạnh. Bớt nóng thì lại hơ rồi làm tiếp, lá héo thì thay lá khác.

 

Lá diếp cá và lá đinh lăng giã nhỏ đắp lên ngực cũng giúp lưu thông tia sữa (Ảnh minh họa)

  • Lá tía tô, lá và ngọn rau dừa nước: Cũng như phương thuốc ở trên, lá tía tô, lá và ngọn rau dừa nước mỗi thứ 1 nắm, rửa sạch, giã nhỏ, đắp tại chỗ và băng lại.
  • Lá bồ công anh, lá gấc: Hai loại lá này mỗi thứ một nắm, giã nhỏ, trộn với một chút rượu, đắp tại chỗ rồi băng lại.
  • Men rượu: Dùng viên men rượu, giã nhỏ, cho thêm chút rượu vào, sau đó bôi lên bầu vú rồi dùng khăn đắp lên. Sau vài tiếng bạn lấy cơm nóng chườm và xoa bóp bầu ngực, làm liên tục trong 2 ngày để có hiệu quả cao nhất.

Đây là những bài thuốc dân gian dễ làm nhưng lại có hiệu quả giảm đau, thông tắc tia sữa rõ rệt. Ngoài ra, để việc điều trị được tốt hơn các mẹ nên dùng kết hợp với một số món ăn như cháo bí đỏ – thịt nạc hoặc cháo chân giò đinh lăng.

Phòng chống  tắc tia sữa

  • Luôn vệ sinh phần ngực sạch sẽ, nhất là phần đầu vú, các kẽ của phần đầu vú. Dùng khăn sạch, nhúng nước ấm để lau sạch đầu vú.
  • Trước khi cho bé bú, cần lau sạch đầu vú, vắt vài giọt sữa đầu bỏ đi rồi hãy cho bé bú.
  • Lau sạch đầu vú khi bé đã bú và vắt hết sữa thừa để đảm bảo không có sữa đọng lại bên trong, dễ vón cục gây tắc tuyến sữa.
  • Ngoài ra để phòng chống tắc tia sữa, đồng thời lại giúp mẹ có nhiều sữa cho con bú, các mẹ có thể uống nước chè vằng thay thế nước lọc hàng ngày. Không chỉ mát gan, tránh tình trạng sữa nóng, giải độc, ngăn ngừa mụn nhọt, chữa thông huyết, điều trị xương khớp, giảm béo sau sinh… mà còn giúp phòng chống viêm nhiễm, viêm tuyến vú, đồng thời kích thích các mạch dẫn sữa, tăng nguồn và mùi vị sữa cho mẹ sau sinh, giúp bé ăn ngon ngủ ngoan.

Uống nước chè vằng cũng là một cách chữa trị mất sữa, tắc tia sữa được nhiều người áp dụng cho phụ nữ sau sinh.

Các mẹ có thể thử các biện pháp chữa trị trên nếu bị tắc tia sữa sau khi sinh con, nhưng nếu thấy có dấu hiệu bất thường hoặc cần những chẩn đoán chính xác để đảm bảo an toàn thì nên đến bác sĩ chuyên khoa sớm.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

0856.333.999