Sữa mẹ được sản xuất như thế nào?

Sau khi mang thai, sự phát triển của nhau thai kích thích giải phóng hormone estrogen và progesterone, từ đó kích thích hệ thống sinh học phức tạp giúp cho quá trình sản xuất sữa được chuẩn bị theo từng giai đoạn và hoàn thiện hệ thống sữa mẹ trong khoảng thời gian 2 tháng cuối của thai kỳ.

Thai nhi được 6 tuần, bầu vú sẽ trở nên căng phồng, mạng lưới các ống sữa chính vận chuyển sữa lúc này sẽ hoạt động với sự tăng vọt nồng độ estrogen, làm cho bầu vú phát triển mạnh hơn giai đoạn dậy thì nhiều lần.

Mô tuyến vú sẽ mở rộng nhiều hơn cho đến lúc sinh con. Hormone prolactin sẽ thúc đẩy các nang sữa sử dụng protein, đường và chất béo từ máu của thai phụ và tạo ra sữa mẹ. Xung quanh nang vú sẽ có một mạng lưới các tế bào, có khả năng ép các tuyến và đẩy sữa vào ống dẫn đến một ống dẫn sữa chính lớn nhất, vì vậy sau khi sinh, sản phụ có thể cho con bú ngay cả khi trẻ sinh non.

2. Nguyên tắc ăn khi cho con bú

2.1. Những điều nên làm

  • Ăn tăng bữa, không bỏ bữa: Do nhu cầu năng lượng cần tăng cao (tăng thêm khoảng 550 kcal/ ngày), sản phụ nên thay đổi số bữa ăn từ 2-3 bữa chính lên 5-6 bữa ăn phụ để đảm bảo năng lượng luôn đủ cho việc phục hồi sau sinh và nuôi con bằng sữa mẹ, tuyệt đối không được bỏ bữa.
  • Bổ sung đa dạng thực phẩm: Ăn đầy đủ 4 nhóm dinh dưỡng (tinh bột, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất). Lượng canxi cung cấp hàng ngày nên đạt 1300 mg, từ các nguồn thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa, thủy hải sản,…
  • Cung cấp đủ nước: Mẹ nên uống đủ nước, trung bình từ 2-2,5 lít nước mỗi ngày.
  • Bổ sung các vi chất dinh dưỡng cần thiết: Sản phụ trong 1 tháng đầu sau sinh nên dùng 1 viên vitamin A liều cao (200.000 UI), tiếp tục bổ sung sắt, hoặc viên đa vi chất cho cơ thể.
  • Lao động và nghỉ ngơi hợp lý: Trong thời gian cho con bú, người mẹ cần ngủ đủ giấc, đảm bảo 8 tiếng 1 ngày, tránh lao động quá sức sau sinh. Sản phụ cũng cần được nghỉ ngơi đầy đủ để đảm bảo năng lượng nuôi con.

2.2. Những điều nên tránh

  • Không kiêng cữ quá mức: Nhiều nơi với nhiều phong tục, tập quán khác nhau dẫn đến những quan niệm chăm sóc sức khỏe sau sinh khác nhau, điều này hoàn toàn chưa có cơ sở khoa học. Ví dụ như quan niệm ăn thịt, cá sẽ làm bé tiêu chảy, áp dụng điều này người mẹ đã vô tình làm cho trẻ thiếu chất dinh dưỡng cần thiết để phát triển. Khi cho con bú, lượng chất béo trong cơ thể cũng chuyển hóa thành sữa nên người mẹ cũng không nên ăn kiêng vì sẽ hại đến trẻ sơ sinh và không đủ năng lượng để nuôi con tốt. 
  • Khi đang cho con bú người mẹ không nên sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, cafe vì có thể sẽ gây ra tình trạng tăng huyết áp đối với sản phụ, đồng thời những thực phẩm này có thể vào sữa mẹ, ảnh hưởng đến trẻ. Việc sử dụng các chất kích thích này còn làm giảm lượng sữa mẹ.
  •  Cũng không nên ăn các thức ăn có nhiều gia vị cay nóng, có mùi nồng như ớt, tỏi, hành điều này sẽ ảnh hưởng đến mùi vị của sữa, trẻ có thể vì thế mà bỏ bú.
  • Ăn chín, uống sôi, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm để tránh các bệnh về tiêu chảy cho bé.
  • Sản phụ nên hết sức thận trọng khi sử dụng các loại thuốc trong thời gian cho con bú: Vì đa số các loại thuốc mà sản phụ uống đều sẽ đi vào máu và chuyển vào sữa mẹ sẽ ảnh hưởng gián tiếp đến con, đặc biệt là các loại thuốc kháng sinh, thuốc tác động đến hệ thần kinh…

3. Sau sinh nên ăn gì để nhiều sữa?

Sau sinh nên ăn gì để nhiều sữa có lẽ là câu hỏi của hầu hết phụ nữ sau sinh, dưới đây là những gợi ý cụ thể cho từng trường hợp khác nhau.

3.1. Sau sinh thường nên ăn gì để nhiều sữa

Kết quả hình ảnh cho sau sinh ăn gì lợi sữa

  • Thịt bò nạc: Không chỉ là thực phẩm cung cấp nhiều năng lượng hàng đầu, thịt bò nạc còn bổ sung đạm, vitamin B12 là những chất cần thiết tạo nên nguồn sữa dồi dào.
  • Sữa nóng: Uống 1 ly sữa nóng sau sinh giúp sản phụ nhanh chóng hồi sức vừa giúp nguồn sữa về nhanh, đậm đặc.
  • Rau mồng tơi: Là loại rau mềm, mát, cũng là thực phẩm không nên bỏ qua nếu muốn nhiều sữa. Vì trong rau mồng tơi có các vitamin như A3, B3, chất saponin, chất nhầy, sắt nên rất tốt cho phụ nữ mới sinh.
  • Cà chua: Một trong số những thực phẩm cần cung cấp thường xuyên để lợi sữa không thể bỏ qua là cà chua. Với các chất xơ, vitamin C, E, K, B1, B2, B3, B6, mangan, sắt, kali,… giúp tăng lượng lycopene trong sữa mẹ.
  • Đu đủ xanh:  Từ xưa đến nay, món đu đủ hầm móng giò được rất nhiều phụ nữ sau sinh lựa chọn để tăng lượng sữa cho con. Đu đủ chứa nhiều protein, chất béo, vitamin A, B, C, D, E… giúp lợi sữa, nguồn sữa tốt.
  • Rau đay: Rau đay có chất nhầy, mềm, ăn rất mát mà lại lợi sữa. Các mẹ nên ăn từ 150 – 200g rau đay vào các bữa ăn chính.
  • Rau khoai lang: Là món món ăn được ưa chuộng hàng đầu vì giúp nhuận tràng, rau khoai lang còn là thực phẩm được lựa chọn giúp lợi sữa, ăn rất mát, rất lành mà các mẹ không nên bỏ qua.
  • Quả sung: Cứ trong 100g quả sung có chứa 1g protein, 0,4g chất béo, 12,6g đường, 49mg Ca, 23 mg P, 0,4 mg Fe, 0,05 mg Caroten, 12,3g dẫn xuất không protein, 3,1g khoáng toàn phần. Quả và lá sung non là thực phẩm rất tốt cho sản phụ mà nhiều người chưa biết đến.
  • Rau thì là: Rau thì là chứa các hợp chất như dianaethole, photoanethole, anethole. Các hợp chất này giúp kích thích sự sản xuất estrogen và prolactin cần thiết để tạo ra sữa mẹ.
  • Rau ngót: Cũng giống như rau đay hay mồng tơi, rau ngót cũng là 1 loại rau ăn rất mát, nấu canh là món phổ biến, nhưng ít ai biết rằng trong rau ngót có giá trị dinh dưỡng tốt như protein, canxi, phốt pho, sắt, vitamin A, B, C và chất béo. Do đó, giúp khơi thông dòng sữa của người mẹ đồng thời còn giúp người mẹ hồi phục vết thương nhanh chóng.
  • Gạo lứt: Trong gạo lứt có chứa calories là thành phần sản xuất ra sữa mẹ. Hỗ trợ giảm cân nhưng nên ăn kết hợp các thực phẩm giàu dinh dưỡng khác…
  • Các loại trái cây: Trái cây chín có nhiều chất chống oxy hóa, chứa nhiều vitamin và khóa chất, cung cấp đầy đủ carbohydrate, giúp bạn duy trì năng lượng và lợi sữa.

3.2. Sau sinh mổ nên ăn gì để nhiều sữa

Khác với sinh thường, sau khi sinh mổ cần ăn chay trong vòng 6h đầu tiên, do các chức năng tiêu hóa chưa được phục hồi và hoạt động bình thường. Trong trường hợp quá đuối sức, nên bổ sung các thực phẩm mềm, như cháo loãng, sữa nóng.

Bên cạnh đó các mẹ cũng nên thay đổi thực phẩm sau sinh theo thời gian: Trong vòng 1 tuần đầu nên ăn các đồ ăn mềm, dễ tiêu hóa. Sau 1 tuần khi đã dần phục hồi, nên bổ sung các thực phẩm như cá, thịt nạc, trứng, để bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể. Nên ăn nhiều rau xanh, củ quả có màu sắc như rau ngót, mồng tơi, rau đay, bí đao, mướp… Cung cấp nhiều hoa quả, nước ép bổ sung vitamin và năng lượng.

4. Những điều nên tránh để mẹ có nhiều sữa

Kết quả hình ảnh cho những điều nên tránh để mẹ lợi sữa

  • Tránh ăn những thực phẩm lên men như dưa muối, cà muối: Dưa muối, cà muối là món ăn khoái khẩu của nhiều người nhưng đối với sản phụ thì cần tránh vì nó có thể làm tăng dịch dạ dày hoặc gây trào ngược dạ dày thực quản, đau bụng, buồn nôn. Đối với phụ nữ có tiền sử các bệnh liên quan đến dạ dày thì lại càng nguy hiểm, vì thực phẩm này chưa nitrit, tác động vào axit amin trong thịt, cá sẽ tạo ra nitrosamine gây ung thư.
  • Thực phẩm cay nóng: Thực phẩm cay nóng có thể làm thay đổi mùi vị sữa mẹ, là nguy cơ khiến bé bị đau bụng, táo bón, cáu gắt.
  • Thực phẩm gây đầy bụng, chướng hơi lên men như váng sữa, nem chua, sữa chua: Đây là những loại thực phẩm nên tránh vì có thể làm cho trẻ bị rối loạn tiêu hóa
  • Tránh xa thuốc lá và tránh uống rượu: Thuốc lá và rượu bia có ảnh hưởng rất lớn đến việc hạn chế nguồn sữa mẹ. Làm cho trẻ dễ suy nhược, buồn ngủ và tăng cân bất thường.
  • Hãy cẩn thận với những loại thuốc khi cho bé bú: Các thành phần của thuốc có thể ảnh hưởng tới sữa mẹ khi cho con bú, đặc biệt là các loại thuốc kháng sinh, thuốc kích thích hệ thần kinh, do đó cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.
  • Hãy thận trọng với thực phẩm có thể gây khó tiêu: Nhiều thực phẩm tưởng chừng như giàu dinh dưỡng nhưng lại gây khó tiêu cho bé như quả bơ, sô cô la, hay các đồ chiên rán nhiều dầu mỡ (khoai tây chiên, đồ ăn nhanh,…) là những thực phẩm nên tránh để bảo đảm lượng sữa dồi dào cho bé.
  • Hạn chế uống cà phê hoặc trà: Cà phê hoặc trà có thể giúp cho mẹ đỡ mất ngủ nhưng lại là tác hại lớn đối với bé, vì trong đó có cafein dễ làm bé mất ngủ, khiến tình trạng quấy khóc, cáu bẳn và thiếu năng lượng.

Như vậy, có được lượng sữa dồi dào sau sinh sẽ không quá khó nếu chúng ta nắm kỹ được nguyên tắc bổ sung các chất dinh dưỡng một cách hợp lý. Hãy chuẩn bị những kiến thức cần thiết để luôn có một nguồn sữa tốt cho con phát triển khỏe mạnh.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

0856.333.999